Haksız Tahrik Şartları Nelerdir?

Haksız tahrik Türk Ceza Kanunu’nun 25. Maddesinde düzenlenmiş olmaktadır. Lakin 25. Madde de haksız tahrik haline ayrıntılı yer verilmemiş; Yargıtay kararları ve doktrinler ışığında değerlendirmeler yapılmaktadır. Buna bağlı olarak Yargıtay’ın sıklıkla hâksiz tahrik hali uygulanan kararları bozduğunu görmekteyiz. Haksız tahrikte bahsetmemiz gereken bir önemli hukuk ise meşru müdafaa ile karıştırılmamalıdır. Çünkü meşru müdafaa bir hukuka uygunluk halidir faile ceza verilmez. Zorunluluktan dolayı suç işlenmiş ve meşru müdafaanın şartları sağlanmış olursa kişiye ceza verilmez. Ancak hâksiz tahrik halinde faile ceza verilir, suç olan eyleminin ağırlığı ve neticesine göre indirim oranı uygulanır. Haksız tahrik; Kişilerin eylemlerinin haksız olması ve bunun neticesinde hiddet ve şiddetli elemin altında kalan kişinin suç işlemesine sebep olan haldir.

Haksız Tahrik Şartları

1-Haksız tahrik halini oluşturacak bir eylem olmalı: Haksız tahrikte faile karşı bir haksız eylemin gerçekleşmesi gerekir. O eylemin gerçekleşme ihtimalleri önemli değildir. Mesela fail yaptığı savunmada ‘Bu adam dün 3 kişiyle kavga etti benimle de kavga edeceği düşüncesi ile suçu işledim’ savunması geçersizdir. Ortada somut bir haksız eylemin olması şartı gerekmektedir.

2-Hakszı fiil faile yönelik olması şartı: Haksız tahrik halinin oluşması için haksız fiilin faile karşı yapılması gerekir. Ancak doğrudan faile işlenmesinin yanında failin ailesine veya somut olaya bakılarak başkasına işlenmesi halinde de haksız tahrik oluşabilmektedir.

3-Fail şiddet ve öfkenin tesiri altında kalmalı: Bu şart aslında failin işlediği suçun kendisine yapılan tahrik anında yapılması gerektiğini yani öfkeli ve şiddetli elem altındayken, sakinleşmeden yapması gerekir. Eğer sakinleştikten sonra bu eylem yapılırsa haksız tahrik indiriminden faydalanamaz. Örneğin kendisine küfür eden bir insana sinirlenen kişi sakinleştikten bir hafta sonra küfür eden kişiyi öldürmesinden dolayı işlediği suçtan haksız tahrik indiriminden faydalanamaz. Aynı zamanda fail önceden planladığı haksız fiil ile suç işleyecekse ve suçu işleyeceği anda karşı tarafın haksız tahrik niteliği taşıyacak eylemlerde bulunması haksız tahrik halini oluşturmaz. Çünkü haksız tahrik niteliği taşıyan eylem yapılmasa dahi o suçun işleneceği kesindir. Örneğin; Bir kişiye karşı düşmanlık besleyen biri o kişiyi öldürmek için 1 hafta boyunca planlar tasarlayarak evinin önüne gitmiş. Ve öldürmek için beklediği kişi geldiğinde ona hakaretler savurmuş. Öldürme planını yapan şahıs hakaret eden şahsı öldürmüştür. Bu olayda kasten adam öldüren şahıs haksız tahrik indiriminden yararlanamaz. Çünkü haksız tahrik eyleminin oluşturduğu öfke ve şiddet eleminin etkisi altında suçu işlemesi gerekmektedir. Lakin bu olayda bunun ekişinde kalmayarak kişiyi öldürmüştür. Haksız tahrik olmasa dahi bu suç işlenecektir. Bu durumlarda haksız tahrik indiriminden yararlanılamaz.

4-Haksız Tahrik eyleminde ilk karşı tarafın bulunması: Haksız tahrik halinin oluşabilmesi için haksız eylemi ilk olarak karşı tarafın yapması gerekir. Eğer ilk haksız tahrik eylemini fail yapmış ise bu indirimden yararlanılmaz. Fakat bu durumun istisnaları da var olmaktadır. Eğer bir somut olayda ilk haksız tahrik eyleminin kimin yaptığı belirlenemiyor ise Türk Ceza Kanunu’nun 29. maddesi gereğince şüpheden fail yararlanmaktadır. Yani ilk haksız fiili karşı tarafın yaptığı kabul edilerek haksız tahrik indirimi uygulanır.

5-Hakszı fiil yapan kişiye karşı suçun işlenmesi şartı: Haksız tahrik indiriminin uygulanabilmesi için kişinin haksız fiiline karşı suçun başkasına karşı değil doğrudan hâksiz fiilde bulunan kişiye karşı işlenmesi gerekir. Örneğin kişinin küfür etmesi ile fail o kişiye karşı değil de kardeşine zarar vermesi. Bu durumda fail haksız fiil indiriminden yararlanamamaktadır. Failin suçu haksız fiilde bulunan kişiye karşı işlemesi gerekir.

Haksız tahrik halinde hata:

Bazı somut olaylarda haksız tahrik niteliği taşımayan eylemler olmamasına rağmen fail lehine haksız tahrik indirimi uygulanır. Lakin burada önemli olan husus failin haksız tahrik olmayan bir eylemi, hata yaparak hâksiz tahrik eylemi zannetmesi durumunda bu indirimden faydalanabilir. Ancak hatanın yani yanılgının olması şarttır. Bu hatanın da kolay fark edilemeyecek nitelikte olması gerekir. Eğer hata olay anında biraz daha dikkat edilirse anlaşılacak bir durum ise haksız tahrik indiriminden yararlanılamaz. Örneğin bir kızın babasına, kendisine bir çocuğun tecavüz etmesini söylemesi ve sonrasında babanın o çocuğu öldürmesi. Daha sonra kızın babasına aslında yalan söylediğinin ortaya çıkması ile somut olayda haksız tahrik eyleminin unsurlarının yer almadığını görmekteyiz. Olayda haksız tahrik eyleminin unsurları yer almasa dahi babanın hatası ve yanılgısı sebebiyle haksız tahrik indiriminden faydalanabilmektedir.

Haksız Tahrik Cezada Ne Kadar İndirim Oranı Sağlar:

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunan kişide 18 yıldan 24 yıla kadar ceza indirimi sağlanır

-Müebbet hapis cezasına hükmolunan kişi için 12 yıldan 18 yıla kadar ceza indirimi sağlanır.

-Diğer hapis cezası hükmolunan suçlarda ¼ ile ¾ ‘ü arasında ceza verilir.

-Bazı özel suçların haksız tahrikte uygulanacak indirim oranları farklıdır. Bu indirim oranları özel olarak düzenlenmiştir.  

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir