Ticari Davaların Görüleceği Mahkemeler

Türk Ticaret Kanunu’nun 5/1. maddesi uyarınca, uyuşmazlık konusu şeyin miktarı ve değerine bakılmaksızın; ticari davalarla, ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülür.

Ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerinin en önemli özelliği, bu tür davaların, davalısı yoktur. Dava herhangi bir kişiye karşı yöneltilmez. HMK 382. Maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işleri normalde Sulh Hukuk Mahkemeleri’nde görülmelidir. Ancak bunun istisnası olarak TTK 5/1. Maddesi uyarınca ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri Asliye Mahkemelerinde görülür.

Türk Ticaret Kanunu’nun 5/1. Maddesinin bazı istisnaları

1-Mutlak ticari dava olmalarına rağmen, ihtisas mahkemelerinde görülür. Tipik örneği; fikri mülkiyet haklarına ilişkin mevzuattan kaynaklanan uyuşmazlıklardır. Türk Ticaret Kanunu 4/1. Maddesi uyarınca fikri mülkiyet haklarından uyuşmazlıklar, mutlak ticari davadır. Ancak fikri mülkiyet haklarına ilişkin genel kanun niteliğindeki Sınai Mülkiyet Kanunu 156. Maddesi uyarınca; bu davalar, mutlak ticari dava olmasına rağmen Asliye Ticaret Mahkemelerinde değil Fikri ve Sınai Hukuk Mahkemelerinde açılır.

2. Eğer ticari dava niteliğindeki bir davanın taraflarından biri tüketici ise ve husus tüketicinin korunması hakkındaki kanunda düzenlenmişse, bu takdirde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi değil, Tüketici Mahkemesi veya Tüketici hakem heyetidir.

Bir bölgede birden fazla Asliye Ticaret Mahkemesi varsa Hakimler ve Savcılar Kurulu eğer isterlerse bu mahkemelerden birini yahut birkaçını Deniz Ticaret Hukuku veya Deniz Sigorta Hukuku’na ilişkin uyuşmazlıkları çözmekle görevlendirilebilir.

TTK 5/3. Maddesi gereğince Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişki, görev ilişkisidir. Aslında bir dava Asliye Ticaret Mahkemesinde açılması gerekirken yanlışlıkla Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış ise yahut tam tersi olmuş ise bu takdirde ilgili mahkeme görevsizlik kararı vermesi, aynı zamanda dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi hususunda karar alması gerekir. HMK 20. Madde gereğince; bu durumda, dava taraflarından birisi bu görevsizlik kararı kesinleştiği ve tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde, görevsizlik kararı veren mahkemeye başvurarak, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmek zorundadır. Bu iki hafta hak düşürücü süredir. Aksi halde dava açılmamış sayılır ve tekrara harç ödeyerek görevli mahkemede dava açılması gerekir.

6335 Sayılı Kanun ile TTK 5. Maddesinde son bir fıkra eklenmiştir. Bu fıkra uyarınca açılan bir davada, bir yerde Asliye Ticaret Mahkemesi olmayıp Asliye Hukuk Mahkemesi varsa, dava açarken davacı bu dava dilekçesinde, görev hususunu belirtmemişse buna rağmen; Asliye Hukuk Mahkemesinde görevsizlik kararı vermesine gerek kalmaz, mahkeme davayı bakmaya devam edebilir.

Asliye Ticaret Mahkemelerinin olmadığı yerlerde, ticari bir dava söz konusu ise Hakimler ve Savcılar Kurulu Tarafından Asliye Hukuk Mahkemelerinde hangilerinin ticari davalara bakacağı belirlenir. Bu nedenle Asliye Ticaret Mahkemelerinden hangilerinin olmadığı yerlerde; davacı, dava dilekçesinde, ticari davalara bakmakla yükümlü olan Asliye Ticaret Mahkemesine yönelik dava açıldığı fakat bölgede Asliye Ticaret Mahkemesi olmadığı için Asliye Hukuk Mahkemesine dava açılacağı bir ibare ile belirtilmelidir. Bu ibare belirtilmese dahi, Asliye Hukuk Mahkemelerinde davaya bakmakla yükümlüdür.

İlk derece mahkemesi dışında, Bölge İstinaf Mahkemesi vardır. İlk derece mahkemesi verdikleri kararlar belirli bir değeri aşıyorsa istinaf yoluna gider. Bu değer 2019’da 4400 TL olarak belirlenmiştir. Bu değerin altındaki uyuşmazlıklarda, ilk derece mahkemesi verdiği karar, kesin hüküm niteliğindedir. İstinaf yoluna başvurulan yani 4400 TL üzeri uyuşmazlıklarda da istinaf mahkemesinin verdiği kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulabilir. 2019’da 58.800 TL olarak belirlenen değer aşılıyorsa, İstinaf Mahkemesi kararları aleyhine temyiz yoluna başvurabilir.

TTK 4/2. Maddesi gereğince, ticari davaların miktarı veya değeri 100.000 TL altında ise; basit yargılama usulü uygulanır. 100.000 TL değerinin üzerinde ise dava konusu, normal yazılı yargılama usulü uygulanır. Ancak bu kural her zaman geçerli değildir. Kooperatif Kanunu 99. Madde gereğince, bu kanundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, uyuşmazlığın değerinde bakılmaksızın basit yargılama usulü uygulanır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir