Türk Vatandaşlığı Nasıl Kazanılır?

Türk Vatandaşlığı Kanunu m.5 uyarınca vatandaşlık doğumla veya sonradan kazanılabilir. Aslen kazanma doğum veya soy bağı ile kurulur.

Doğum ile vatandaşlık kazanma: Doğum anında anne veya babanın Türk vatandaşı olması vatandaşlık kazanmaya yeterlidir. Vatandaşlık kazanacak çocuğun evlilik birliği içinde doğmuş olması şart değildir lakin vatandaş olan taraf baba ise öncelikle soy bağı tespiti yapılması gerekmektedir. Özel olarak 18 yaşını tamamlamış birey bu yoldan vatandaşlık kazanmak için başvuru yaparsa başvuru Bakanlıkça incelenir. Doğum yeri kıstas alınacak olursa Türkiye’de doğmuş olmakla beraber anne ve babasının olmaması / vatansız olması ya da başka bir sebeple vatandaşlık kazanamayan çocuk Türk vatandaşı kabul edilir. Türkiye de bulunmakla beraber doğum yeri saptanamayan çocuk yine Türkiye’de doğmuş kabul edilir.

Türk vatandaşlığını sonradan kazanma: Türk vatandaşlığını sonradan kazanma halleri; yetkili merci kararı ile vatandaşlık kazanma , KKTC vatandaşlarının vatandaşlık kazanması ve seçme hakkı ile vatandaşlık kazanmadır (TVK m. 9). Bu kazanma hali geçmişe etkili değildir.

Yetkili merci kararı ile vatandaşlık kazanmada üç önemli husus vardır, bunlar; sıkı irtibat, kişi talebi ve makamın kararıdır. Yetkili makamın kararı için gerekli şartları yerine getiren kişi mutlak bir hak kazanmaz. Yetkili merci kararı ile kazanım beş farklı şekilde gerçekleşebilir.

1. Genel olarak vatandaşlığa alınma;

  • Kendi millî kanununa, vatansız ise 4721 sayılı Türk Medenî Kanununa göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak.
  • Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmak.
  • Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini; Türkiye’de taşınmaz mal edinmek, iş kurmak, yatırım yapmak, ticaret ve iş merkezini Türkiye’ye nakletmek, çalışma iznine tabi olarak bir iş yerinde çalışmak ve benzeri davranışlarla teyit etmiş olmak veya Türk vatandaşı ile evlenmek, ailece müracaat etmek, daha önce Türk vatandaşlığını kazanmış olan ana, baba, kardeş ya da çocuk sahibi olmak veya eğitimini Türkiye’de tamamlamak.
  • Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak.
  • Toplum içinde birlikte yaşamanın gerektirdiği sorumluluk duygusu ile davranarak iyi ahlak sahibi olduğunu göstermek, davranışları ile çevresine güven vermek, toplumca hoş karşılanmayan ve toplum değerlerine aykırı kötü alışkanlığı bulunmamak.
  • Toplumsal yaşama uyum sağlayabilecek düzeyde Türkçe konuşabilmek.
  • Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak.
  • Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak.  Tüm bu şartlar aranır.

2. İstisnai yolla vatandaşlığa alınma;

Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu ile vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler için istisnai olarak genel şartlar sağlanmasa dahi vatandaşlık sağlanabilir.

3. Yeniden vatandaşlığa alınma;

Çıkma suretiyle vatandaşlıktan ayrılan veya anne ve babasına bağlı olarak vatandaşlığı kaybeden kimseler, milli güvenlik bakımından tehdit oluşturmadıkları sürece ikamet zamanına dikkat edilmeden bakanlık kararı ile tekrar vatandaş olabilirler. Savaş halinde bulunan bir devletin her türlü işleminde Cumhurbaşkanı onayı olmadan çalışan kimse ile başka bir ülkede gönüllü askerlik yaparak vatandaşlıktan çıkarılan kimseler için milli güvenlik noktasında sorun arz etmemek ve üç yıl ikamet şartı ile tekrar vatandaşlık kazanabilirler.

4. Evlenme yolu ile vatandaşlık kazanma;

Doğrudan doğruya vatandaşlık için yeterli değildir. En az 3 yıldır evlilik birliğinin devam etmesi şartı aranır. Bu kimselerin için evlilik birliğine uymayacak faaliyetlerde bulunup / bulunmamaları inceleme konusudur. Bunun yanı sıra milli güvenliği tehdit etmeme hususu da dikkate alınır. Başvuru yapıldıktan sonra vatandaş olan taraf ölürse aile birliği şartı hükümsüz kalır. Evliliğin butlanı durumunda kişinin iyi niyetine göre karar verilir. Bu kazanma yolunda il emniyet müdürlükleri etlin rol alır.

5. Evlat edinilme ile vatandaşlık kazanma;

Türk vatandaşı tarafından evlat edinildiği zaman ergin olmayan kişi, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından sorun teşkil etmemek şartıyla vatandaşlık kazanabilir. Ergin olan kimseler için uygulanmaz.

K.K.T.C. vatandaşlarının vatandaşlık kazanması: Doğumla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olup Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen kişiler, Türk vatandaşı olmak istediklerini yazılı olarak beyan ettikleri takdirde, Türk vatandaşlığını Bakanlık kararı ile kazanırlar. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olup, Türk vatandaşlığının kazanılması eşine tesir etmez, çocukları hakkında 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 20 inci maddesi hükümleri uygulanır.

Seçme hakkı ile vatandaşlık kazanma: Çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden ana veya babalarına bağlı olarak vatandaşlığımızı kaybetmiş olan ve ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde Türk vatandaşlığını kazanmak üzere yazılı bildirimde bulunan kişiler seçme hakkını kullanmak suretiyle Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir